Alzheimer hastalığı (Morbus Alzheimer): anılar unutulunca

Yaşlılık bunamasının erken semptomlarını şöyle fark edebilirsiniz

Alzheimer hastalığı bunamanın en sık rastlanılan şeklidir. Kendisini ilk evrede artan bir unutkanlık ve kelime bulmada yaşanan zorluklarla gösterir. Daha sonra ilgili kişiler zamansal ve mekânsal konum belirleme becerilerini kaybederler. O zaman aile mensupları, bakım hizmetleri veya bakım kuruluşları tarafından bakıma ihtiyaç duyarlar, nihayetinde günlük hayatın üstesinden tek başlarına gelmeleri mümkün olmaz. Bir şifası yoktur, zira bugüne kadar bu hastalığın sebepleri aydınlatılamamıştır. Ancak modern terapiler Alzheimer semptomlarını bastırmaya yardımcı olabilir ve hastalığın seyrini geciktirebilirler.

  • Alzheimer’ın teşhisi ve tedavi imkânları ile ilgili sorularınız mı var?
  • Kendiniz veya bir aile mensubunuz için bir bakım başvurusu yapmak zorundasınız ve yardıma mı ihtiyaç duyuyorsunuz?
  • Bakım parasının ne kadar olduğunu mu bilmek istiyorsunuz?
  • Veya ödeme yapan kurum tarafından haklarınızın aydınlatılmasına mı ihtiyacınız var?

Sorularınız ve problemlerinizde UPD danışmanlarımız size yasal olarak yetkin, bağımsız ve ücretsiz danışmanlık hizmeti vermektedirler.

  • Bizi 0800 011 77 22 numarasından ücretsiz olarak arayın (bütün ağlardan ücretsiz)

Almanya bağımsız hasta danışmanlığı (ister yasal, ister özel sigortalı olsun ya da sağlık sigortası olmasın) geniş kapsamlı danışmanlık olanağı ile sağlık, sağlık hukuku ve sosyal haklar ile ilgili sorular için Almanya'da bütün ilgi duyanların ve hastaların hizmetindedir.

Hastalığın tanımı:

Alzheimer nedir?

Morbus Alzheimer da denilen Alzheimer hastalığı ile sinirsel dejenerasyon ile ilgili bir çeşit hastalık söz konusudur. Uzmanlar bununla beynin belirli bölgelerinde sinir hücrelerinin ilerleyen bir fonksiyon kaybını anlamaktadırlar, bu da zihinsel, duygusal ve sosyal becerilerde sürekli bir gerilemeye yol açmaktadır. Yaşlılık hastalığı olan Alzheimer vakaların yüzde 50’si-70’i ile bunamanın en sık rastlanan şeklidir (Latince: demens, “ruhsuz”). Buna karşılık kalıtım yoluyla geçen ve genellikle 50 yaşından önce kendini gösteren erken devreye giren bir Alzheimer hastalığı da bilinmektedir.

Bu hastalık bunu keşfetmiş olan Dr. Alois Alzheimer’ın (1864−1915) adıyla anılmaktadır. Bu Alman psikiyatrist 20. yüzyılın başında buna maruz kalan kendi hastaları arasında hastalık mahiyetinde unutkanlığı araştırmıştır. O, Alzheimer fenomenini bilimsel olarak tanımlamış olan ilk kişiydi.

Bunama ve Alzheimer – fark nerede?

Günlük dil kullanımında Alzheimer hastalığı ile bunama kavramları genellikle eş anlamlı olarak kullanılmaktadırlar. Ancak bu tam olarak doğru değildir: Bunama, ortak yanları ilerleyen bir zihinsel beceri kaybı olan yaklaşık 50 hastalık için üst kavramdır. Örneğin hafıza gücü, somut düşünme ve düşüncelerini sözlü olarak ifade etme becerisi bunlardan sayılmaktadır.

Alzheimer hastalığı bunamanın en sık rastlanılan şeklidir ve bunamalar temel grubuna dâhildir. Bunun anlamı kendi başına bir hastalığın söz konusu olduğudur. Hastaların davranışlarındaki göze batan durumlar doğrudan zihindeki değişikliklere dayandırılabilmektedir. Temel bunamanın sıkça rastlanan bir başka şekli, beyindeki kan dolaşımı bozukluklarının neden olduğu vasküler (damarsal nedenli) bunamadır.

İkincil bunamalar ikinci grubu oluşturmaktadırlar. Bunlar örneğin Parkinson veya depresyon gibi bir başka esas hastalığın sonucu olarak ortaya çıkabilirler. Tümörler, beyin yaralanmaları, bir buhran hastalığı ve zehirlenmeler veya uyuşturucu kullanımı da ikincil bunamalara sebep olabilirler.

Yaşlılık bunaması hastalığının sıklığı

Kimler Morbus Alzheimer'dan muzdariptirler?

Almanya’da tahminlere göre yaklaşık 1,2 milyon bunama hastası vardır. Bunların yaklaşık üçte ikisi Alzheimer hastalığından mağdurdurlar. Bir bunama hastalığına yakalanma riski yaşla birlikte artmaktadır: 65 yaş altındakilerde, yüz kişide ikiden az kişi bir bunamadan mağdurdur. 80-84 yaş kategorisinde tahminlere göre yüz kişide 10 ile 16 arasında kişide bulunmaktadır. Alzheimer hastalarının çoğu kadındır: Büyük yaştakilerde bunama hastalarının yaklaşık yüzde 70’i kadınlardan oluşmaktadır. Bunun sebebi özellikle erkeklere kıyasla kadınların daha yüksek olan yaşam beklentileridir.

Alzheimer'ın sebepleri

Bu bunama şeklini tetikleyen nedir?

Kesin olan Alzheimer hastalığının seyri esnasında beyinde giderek daha fazla sinir hücresinin fonksiyon becerisini kaybettiği ve öldüğüdür. Bunun sonucunda beynimiz kütlesini yüzde yirmiye kadar kaybedebilir. Bununla birlikte hücreler arasındaki sinyal alışverişi arızalıdır.

Bunun sebebinin ne olduğunu uzmanlar bugüne kadar henüz söyleyememektedirler. Güncel araştırmalara göre Alzheimer bunama için birçok sebep söz konusu olmaktadır. Büyük bir olasılıkla birçok faktörün bir birlikteliğidir:

  • Amiloid plaklar: Beyinde protein çözülmesi esnasında oluşan bu tortular Alzheimer hastalarında beyinde sinir hücreleri arasında bulunmaktadırlar. Bunlar sağlıklı insanlarda da oluşmaktadırlar, ama onlarda düzenli olarak çözülmektedirler. Bunama hastalarında bu mekanizma arızalıdır. Bu plaklar bir hücreden sonraki hücreye sinyal akışını engellemektedirler. Ancak beyinlerinde Amiloid tortuları bulunan bütün insanlar Morbus Alzheimer için tipik olan semptomları göstermemektedirler.
  • Tau lifleri: Bükümlü lif demetleri sağlıksız değişikliğe uğramış yapı proteinlerinden oluşmaktadırlar ve sinir hücrelerinin içinde bulunmaktadırlar. Bunlar diğer olası bunama sebepleri sayılmaktadırlar, zira bunlar besin maddelerinin hücrenin bir kısmından diğer kısmına nakline engel olmaktadırlar ve hücreler bu sebeple sonunda ölürler.
  • Asetilkolin eksikliği: Beyin sinir hücreleri arasındaki sinyal alışverişi için aktarıcı madde olan Asetilkoline ihtiyacı vardır. Alzheimer hastalarında bu önemli nöro (sinirsel) vericilerin bir eksikliği mevcuttur.

Aile mensupları için bunama riski:

Alzheimer kalıtım yoluyla geçer mi?

Alzheimer hastalığına yakalanma öz riski, bir akraba bu hastalığın mağduru ise, nadiren yüksektir. Bir istisnayı Alzheimer hastalığının ikinci bir şekli olan hastalığın daha genç ve orta yaşta ortaya çıkması oluşturmaktadır. Bir mağdurun kardeşleri ve çocuklarının da bu hastalığa yakalanmaları olasılığı bu durumda yüksektir. Burada bir gen testi duruma açıklık kazandırabilir. Bununla birlikte Alzheimer bunamasının bu ailevi şekli oldukça nadirdir ve vakaların yüzde beşten daha azından sorumludur.

Alzheimer semptomları

Bu bunama şeklinin belirtileri nelerdir?

Alzheimer semptomları çok çeşitlidir ve hastalığın seyri bireyseldir. Genel olarak zihinsel, sosyal ve duygusal becerilerin sürekli ve yavaş yavaş ilerleyerek kaybolduğu söylenebilmektedir. Yaşlılık hastalığının seyri ilerleyicidir, bu üç hastalık safhasına ayrılmaktadır.

Alzheimer semptomlarına şunlar dâhildir:

Artan unutkanlık, hafıza rahatsızlıkları

  • Kısa süreli hafızada boşluklar: Alzheimer hastalığının mağdurları önceleri yakın zamanda yaşanmış olanları hatırlamada zorlanırlar. Çok geçmişte kalmış olan (örneğin çocukluktaki) yaşanmışlıklar önceleri hâlâ hatırlanabilirler.
  • Uzun süreli hafızada boşluklar: daha sonra çok geçmişte kalmış olan önemli yaşanmışlıklar da zor hatırlanabilirler veya hiç hatırlanmazlar.

Zihinsel yeterliğin kötüleşmesi

  • Konsantrasyon becerisi düşer. Alzheimer hastalarına uzun konuşmaları takip etmek zor gelir.
  • Yeni bilgiler artık zor işlenip hafızaya alınabilirler.
  • Uzun vadeli düşünce becerisi yok olur. Yapılacakların üst üste binen adımlarla planlanması artık zor gelir.
  • Güncel durumlar edinilmiş olan beceri ve bilgilerle artık zor birleştirilebilirler ya da hiç birleştirilemezler. Bu sebeple mağdurların çoğu günlük işlerin (örneğin ev işlerinin) halledilmesinde zorluk yaşarlar.

Yönelimsizlik

  • Mekânsal: Hastalara bildikleri çevrede yollarını bulmaları giderek daha zor gelir.
  • Zamansal: Hastaların algılarında geçmiş ve şimdiki zaman birbirine karışır.

Dil ve anlaşma sorunları

  • Alzheimer hastalarının aklına belirli kelimeler artık gelmez.
  • Hastalarda belirli kelimelerin anlamları yok olur, artık çevresini anlamaz olur.
  • İleri safhada bir çok hasta tamamen konuşmaz olur.

Kişilik değişiklikleri

  • Aile mensuplarına ve hastaya yakın olan kişilere karşı da aniden güvensizlik
  • Alışılmadık saldırgan veya korkak davranış
  • Hareketsizlik

Bedensel semptomlar

  • Kramp nöbetleri
  • Hareket becerisini kısıtlayan sertleşmiş kas ve eklemler
  • Nefes ve bağırsak fonksiyonunda kontrol kaybı

Alzheimer’ın üç hastalık safhası:

  • Erken safha Alzheimer’ın semptomları: Küçük akılda tutma bozukluğu, hatırlama boşlukları ve kelime bulma zorlukları sıkça ortaya çıkarlar. Hasta değişiklikleri şahsen algıladığından ve kendisini çaresiz hissettiğinden depresyonlar ve duygu durumu dalgalanmaları ortaya çıkabilir.
  • Orta safha Alzheimer’ın semptomları: Geçmiş on yılın yaşanmışlıkları hafızadan silinir; beceriler artık kullanılamaz olur. Hastalar artan hafıza zayıflığı ve sınırlanmış muhakeme kabiliyeti sebebiyle yaşlılık hastalığının seyrinde günlük işlerin üstesinden gelmede giderek daha sıkça yardıma ihtiyaç duyarlar. Zaman ve mekân artık doğru olarak tasnif edilemez. Konuşma yeteneği kaybolur, hareket zorluğu artar, kişilik değişir. Hastalar sıkça yüksek bir bedensel huzursuzluk gösterirler.
  • İleri safha Alzheimer’ın semptomları: Bunama hastası artık yardımsız günlük hayatın üstesinden gelemez, günün yirmi dört saati bakıma muhtaçtır. Uzun süreli hafıza kaybı olur, tanıdık kişiler artık tanınmazlar. Hastalar yutmada ve nefes almada giderek zorlanırlar, buna sıklıkla solunumun ve bağırsakların kontrol edilememesi dâhil olur. Zayıf bir bağışıklık sistemi Alzheimer hastalarını enfeksiyonlara açık hâle getirir, genellikle de bu sebepten ölürler.

Alzheimer'ın teşhisi

Yaşlılık bunaması nasıl tespit edilir?

Artan hafıza zayıflığı durumunda bir hekimden erkenden bilgi istenilmelidir. Zira bir Alzheimer hastalığı ne kadar erken fark edilip tedavi edilirse, o kadar iyidir. Bununla birlikte tipik Alzheimer semptomlarının arkasında başka sebepler de yatabilir. Bu durumda belirtilen semptomların çoğu bir beyin kanamasının sonucu veya bir ilacın yan etkileri olabilir.

Normalde öncelikle bir bunama hastalığı şüphesi hâlinde hastasını bir nöroloğa yönlendirecek olan aile hekimi doğru görüşme partneridir. Bununla birlikte bazı klinikler hafıza oturumları sunmaktadırlar, bunun dâhilinde kapsamlı bir erken tanı yürütülmektedir.

Bugüne kadar Morbus Alzheimer’ın mutlak kesinlikte tespit edilmesine yarayacak bir araştırma mevcut değildir. Bu sebeple bu özel bunama şeklinin teşhisinin oluşturulmasında birçok yöntem paralel olarak devreye sokulmaktadır. Alzheimer tanısı, unutkanlık ve yönelimsizlik gibi tipik semptomlar altı aydan fazla sürdüğünde ve ayrıntılı incelemelere rağmen bunun için bir başka sebep bulunamadığında konulur.

Ayrıntılı tanı adımlarına şunlar dâhildir:

  • Hasta ile şikâyetlerinin şekli ve süresi ve bugüne kadarki hastalık geçmişi hakkında ayrıntılı görüşme (hastanın geçmişi).
  • Hastanın aile mensuplarıyla bir görüşme. Zira onlar ilgili kişinin davranışındaki değişiklikleri ve artarak sınırlanan muhakeme kabiliyetini genellikle şahsın kendisinden daha önce fark ederler.
  • Hastanın örneğin hafıza gücünü, muhakeme gücünü, dilsel becerilerini ve dikkatini kontrol eden nörolojik testler.
  • Bunama semptomları için sebepler (örneğin bir tiroit hastalığı, bir Parkinson hastalığı veya bir vitamin eksikliği) bulabilmek veya devre dışı bırakabilmek için kan ve idrar testi.
  • Manyetik rezonans tomografisi (MRT) veya bilgisayarlı tomografi (CT) gibi görüntülü yöntem. Filmler sayesinde Alzheimer hastalığının ileri safhasında beyindeki yapısal değişiklikler fark edilebilmektedir. Ancak bu göze çarpanlar (örneğin büzülmüş alanlar ve olağan dışı derin izler) başka hastalıklara da işaret edebilirler. Bir tek foton emisyonlu bilgisayarlı tomografide (SPECT) veya bir pozitron emisyon tomografisinde ayrıca beynin çeşitli bölgelerindeki kan akışı ve metabolizma aktiviteleri ölçülebilmektedir.
  • Alzheimer hastalığının tipik farklılıklarını fark edebilmeye yönelik bir beyin akımları ölçümü. Bu bir elektroansefalografi (EEG) yardımıyla mümkündür.
  • Bel omurgasından alınan beyin sıvısının veya sinir suyunun (Liquor) incelenmesi. Bu sıvıda beyin siniri hücrelerinin özel dejenerasyon ürünleri bulunuyorsa, bu bir Alzheimer bunamasına işaret eder.

Yaşlılıkta unutkanlık: Bu Alzheimer mi?
Yaşlılıkta hafızanın ve diğer zihinsel becerilerin zayıflaması normaldir. Yaşlıların gözlüklerini bulamamaları, bir randevuyu unutmaları veya tanıdıkları birinin isminin akıllarına gelmemesi endişe etmek için bir sebep değildir. Yaşlılığa bağlı unutkanlıkta ilgili kişinin muhakeme gücü bulanık değildir; kendi başlarına günlük hayatın üstesinden gelmeye devam ederler. Ancak ilgili kişiler defalarca önemli olayları unutur, komple görüşmeleri artık hatırlayamazlarsa veya konuşurken yanlış kelimeler kullanırlarsa, bilgi edinmek için bir hekime danışılmalıdır.

Kısıtlı bir muhakeme kabiliyetinin bu belirtileri bir Alzheimer bunamasına işaret ediyor olabilirler. Aynısı eşyaları yanlış yerlere koymaları (örneğin uzaktan kumandayı buzdolabına koymak gibi) veya bildikleri yerlerde artık yönlerini bulamamaları durumu için de geçerlidir.

Alzheimer terapisi

Bunama tedavisinin modern olasılıkları

Alzheimer bugüne kadar iyileştirilebilir değildir, zira sebebi henüz kesin olarak bilinmemektedir. Modern ilaçların amacı semptomları hafifletmek ve hastalığın seyrini yavaşlatmaktır. Alzheimer tedavisine ne kadar erken başlanırsa, o kadar iyidir. İlaçlar hastaların bağımsızlıklarını daha uzun koruyabilmelerine yardımcı olabilirler.

  • Asetilkolinesteraz engelleyiciler Alzheimer hastalığının erken veya orta safhasında devreye sokulurlar. Bunlar beyinde sinyal ileticisi asetilkolinin çözülmesine neden olan bir enzimi engellerler. Bu şekilde bunama hastalarının zihinsel yeterliklerinin iyileştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu gruba Donepezil, Galantamin veya Rivastigmin etkin maddeleri dâhildir. Olası yan etkileri: Bulantı, kusma ve ishal.
  • Orta ağırlık ile ağır arasındaki Alzheimer hastalığında Memantin etkin maddesi devreye sokulur. Bunun amacı beyindeki sinir hücrelerini aktarıcı madde Glutamatin çok yüksek konsantrasyonunun negatif sonuçlarından korumaktır. Normal konsantrasyonda Glutamata öğrenme süreçleri ve hafıza gücü için ihtiyaç duymaktayız. Ancak Alzheimer hastalarında çok yüksek bir üretim vuku bulmaktadır. Hücreler gerginleşmekte ve sonunda yok olmaktadırlar. Memantinin yan etkileri olarak özelikle baş ağrısı, yüksek tansiyon, baş dönmesi ve yorgunluk ortaya çıkabilir.
  • Buna ek olarak ergoterapi (meşguliyet tedavisi), logopedi (konuşma tedavisi) ve fizyoterapi (fiziksel tedavi) gibi terapi tedbirleri erken safhada Morbus Alzheimer semptomlarını iyileştirmeye ve hâlen mevcut kalan becerileri mümkün olduğunca uzun süre korumaya yardımcı olabilirler. Hafıza ve yön bulma antrenmanları, bir davranış veya müzik terapisi de bunama hastalarına günlük hayatın üstesinden daha rahat gelmelerinde, korkularını yenmelerinde destek olabilirler.
  • Huzursuzluk, depresyon veya uyku bozukluğu gibi belirtiler bu tedbirlerle hafiflemezlerse, bunun antidepresan gibi ilaçlarla hedef odaklı tedavisi mantıklı olabilir.

Bakım sigortasından yardım

Hangi haklara sahipsiniz?

Hekim Alzheimer tanısı koyarsa, hasta için bakım sigortası yardımları alma şansı oluşur. Bakım sandığına bu amaçla başvuruda bulunulması gerekmektedir. Başvuruda bulunanlar bunama hastalıkları sebebiyle “günlük hayatın işlerinin görülmesinde” yardıma ihtiyaç duyduklarını belgelemek zorundadırlar. Buna vücut bakımı, beslenme (yemeğin hazırlanması ve yedirilmesi), hareket ettirme (ayağa kalkma, giyinme ve soyunma, evden çıkma) ve ev yardımı (alışveriş, yemek pişirme, temizlik ve diğer şeyler) dâhildir.

Bu alanda yardım ihtiyacının ne kadar yüksek olduğuna bağlı olarak bakım sigortası bakım derecesini belirler. Üstlenilecek olan yardımlar buna göre belirlenir. Alzheimer hastaları bunama hastalıklarının başında genellikle günlük hayatlarının üstesinden kendileri gelebilmektedir. Bunun için sıklıkla aile mensuplarının rehberliğine ve denetimlerine ihtiyaç duymaları bakım derecesinin saptanmasında bir önem taşımamaktadır. Bu sebeple bakım dereceleri I-III normalde onlar için henüz söz konusu olmamaktadır. Ancak hastalığın erken safhasındaki Alzheimer hastaları sınırlı günlük hayat becerileri sebebiyle 0 bakım derecesini alma imkânına sahiptirler. Bu derecede aile mensuplarına yük olan belirli bakım hizmetleri için yapılan harcamalar bakım sigortasından geri alınabilirler.

Bakım derecesi ile ilgili sorularınız mı var? Kendiniz veya bir aile mensubunuz için bir bakım başvurusu yapmak zorundasınız ve haklarınız ile ilgili sorularınız mı var? Bakım parasının ne kadar olduğunu mu bilmek istiyorsunuz?

O hâlde bizi 0800 011 77 22 numarasından ücretsiz olarak arayın (bütün ağlardan ücretsiz)

Almanya bağımsız hasta danışmanlığı (ister yasal, ister özel sigortalı olsun ya da sağlık sigortası olmasın) geniş kapsamlı danışmanlık olanağı ile sağlık, sağlık hukuku ve sosyal haklar ile ilgili sorular için bütün ilgi duyanların ve hastaların hizmetindedir. Adli ve tıbbi uzman elemanlarından oluşan bir ekip yasal görevle kapsamlı, anlaşılır, tarafsız, ücretsiz ve bilimsel temelde bilgi vermekte ve danışmanlık yapmaktadır.

Aile mensupları Alzheimer hastasına nasıl yardım edebilirler?

  • Sabit bir çevrenin sağlanması. Alzheimer hastaları iyi yapılandırılmış bir günlük hayata ihtiyaç duymaktadırlar. Önemli olan hastayı (bireysel imkânına göre) günlük rutinlere dâhil etmektir ve böylece ona makul bir ölçüde bağımsızlık vermektir.
  • Anlayışlı ve saygılı bir yaklaşım göstermek. Zira bunama hastalarının çoğu günlük hayatlarının üstesinden artık tek başına gelememeleri ve başkalarının yardımına daha fazla tabi olmaları gerçeğinden ötürü utanç ve mutsuzluk duymaktadırlar. Alzheimer hastalarında bağımsızlıklarının kaybolması sonucunda depresyonlar ve uyku bozuklukları ortaya çıkabilir. Ani ve güçlü ruh hâli değişiklikleri de olasıdır. Çevre buna mümkün olduğunca sakin tepki vermelidir.
  • Bağlantı kurmak. Alzheimer hastalarıyla iletişim ileri safhada zor kurulabilmektedir, zira kendini konuşarak ifade etme becerisi kaybolmaktadır. Ancak birçok hasta kendilerinde olumlu duygular yaratan dış etkilere tepki vermektedir; örneğin yumuşak dokunuşlar, bildiği kokular, çocukluğundan şarkılar.

Tedbirler/önlemler

Alzheimer hastalığını önleyebilir miyim?

Yaş, Alzheimer hastalığı için en önemli risk faktörlerinden birisidir: Yaklaşık 65 yaşından itibaren bu bunama şekline yakalanma olasılığı çok artmaktadır. Alois Alzheimer’ın ismiyle adlandırılan bu hastalığın yaşam tarzının değiştirilmesiyle ne ölçüde önlenebileceği, bugüne kadar kesin olarak aydınlatılamamıştır. Ancak araştırmalar bu riske gerek olumlu gerekse olumsuz etki edebilecek faktörlerin olduğu umudunu vermektedirler.

Alzheimer riskini muhtemelen yükseltebilecek faktörler:

  • Fazla kilo (şişmanlık)
  • Tedavi edilmemiş yüksek tansiyon (Hipertoni)
  • Kötü ayarlanmış bir şeker hastalığı
  • Artmış bir kolesterol oranı
  • Sigara kullanımı
  • Bir bedensel ve zihinsel aktivite eksikliği
  • Çok az sosyal ilişki
  • Depresyonlar

Alzheimer riskini muhtemelen düşürebilecek faktörler:

  • Dengeli bir beslenme: yeterli miktarda sebze ve meyve, tam buğday ürünler ve yüksek değerde bitkisel yağlar ve ölçülü miktarda et, balık ve süt ürünleri bedeni önemli vitaminler, mineraller ve antioksidanlarla beslemektedirler. Organizma beyin hücreleri için zararlı olan bileşenleri ve metabolizma ürünlerini nötralize etmek, daha doğrusu çözmek için bu besin unsurlarına ihtiyaç duymaktadır.
  • Düzenli bedensel aktivite en iyi önlem tedbirini oluşturmaktadır: Hareket aşırı kilo veya yüksek tansiyon gibi risk faktörlerine karşı etki etmektedir. Bununla birlikte bedenin kas kütlesini iyileştirmekte ve böylece sakin dururken de metabolizma aktivitesini yükseltmekte, beynin kan akışını ve beyin kütlesinin büyümesini sağlayabilen maddelerin üretimini iyileştirmektedir.
  • Sağlam bir sosyal çevre: Özellikle yaşlılar için mesleki hayatlarını bitirdikten sonra geri çekilmeyip, aksine başka insanlarla ilişkiler kurmak ve zihinsel alışverişi korumaya devam etmek önemlidir. Bu örneğin sosyal hobilerle, halk eğitim merkezlerinin boş zaman aktiviteleriyle veya gönüllülük faaliyetleriyle mümkündür.
  • İleri yaşlara kadar uyarıcı zihinsel faaliyet; örneğin yeni bir dilin öğrenilmesi veya bir enstrümanın çalınması. Beyindeki sinir hücreleri “kafa işlerinde” bağlantıya geçerler ve ilave bağlantılar kurarlar.

Sorularınız mı var? Bunları cevaplandırmak için kişisel bir görüşme mi istiyorsunuz?

UPD uzmanlarımız sorularınızı cevaplamaya her zaman hazırdır.

Önemli not: Posta yoluyla bize ulaştıracağınız hiçbir evrakın lütfen asıllarını göndermeyiniz, zarfın içine yalnızca fotokopilerini koyunuz. Evraklarınızı size maalesef geri gönderemiyoruz. Veri gizliliği yükümlülüğümüzden dolayı yönetmelikler uyarınca işlemden sonra evraklarınız imha edilmektedir.

© 2016 UPD Patientenberatung Deutschland gGmbH – Sağlık konularına ilişkin bu danışma olanağı yalnızca sizi bilgilendirmek için sunulmaktadır, lisanslı bir hekimin kişisel olarak yapacağı muayene, tetkik veya teşhis görüşmesinin yerine kesinlikle geçmez. Burada sunulan içerikler kendi başınıza tanı koyma ve/veya ilaçla tedavi kararı almak için kullanılamaz.